Τον δωδέκατο αιώνα η ίδια η Εκκλησία απέσυρε τους μοναχούς από το έργο των γιατρών, και το έκανε διαιρώντας το έργο, όχι απορρίπτοντάς το. Σύνοδοι που συνήλθαν το 1130, το 1139 και το 1163 εξέδωσαν αποφάσεις οι οποίες, βήμα προς βήμα, περιόρισαν τη μελέτη και την άσκηση της ιατρικής από μοναχούς και από κανονικούς που ζούσαν υπό κανόνα.

Οι δύο πρώτες αποφάσεις απαγόρευσαν στους μοναχούς και στους τακτικούς κανονικούς να εγκαταλείπουν τα κλοίστρα τους για να σπουδάσουν ιατρική ή αστικό δίκαιο χάριν εγκόσμιου κέρδους. Η τρίτη προχώρησε περισσότερο, απαγορεύοντας στους μοναχούς να βγαίνουν από τα μοναστήρια τους για να παρακολουθούν καθόλου παραδόσεις σε αυτά τα αντικείμενα. Η ανησυχία πίσω και από τις τρεις ήταν η ίδια. Η άσκηση της ιατρικής τραβούσε τους μοναχούς έξω από το κλοίστρο και μέσα στον κόσμο —στους δρόμους, στα σπίτια των πλουσίων και στη διαχείριση αμοιβών. Ένας μοναχός που πουλούσε την τέχνη του για χρήματα είχε βγει έξω από την ακτημοσύνη και την περίκλειση που είχε ορκιστεί.

Μια δεύτερη ανησυχία ήταν η χειρουργική. Η Εκκλησία θεωρούσε ότι όσοι λειτουργούν στο θυσιαστήριο δεν πρέπει να χύνουν αίμα, μια αρχή που αργότερα συνοψίστηκε στο ρητό ότι η Εκκλησία αποστρέφεται το αίμα. Στις αρχές του δέκατου τρίτου αιώνα αυτό έγινε ρητός κανόνας, και στους κληρικούς των μειζόνων βαθμών απαγορεύτηκε κάθε μέρος της χειρουργικής που περιλάμβανε τομή ή καυτηρίαση.

Την ίδια εποχή η άσκηση της ιατρικής έβρισκε νέο σπίτι. Στη νότια Ιταλία μια ιατρική σχολή είχε γίνει ξακουστή, και στη βόρεια Ιταλία και πέρα από αυτήν τα πρώτα πανεπιστήμια διαμορφώνονταν, με σχολές στις οποίες η ιατρική διδασκόταν και πιστοποιούνταν με άδεια. Στις επόμενες γενιές ο γιατρός έγινε απόφοιτος των σχολών, και το έργο των γιατρών πέρασε από τις μονές στα πανεπιστήμια και στο λαϊκό επάγγελμα που αυτά εκπαίδευαν.

Τίποτα από αυτά δεν ήταν απόρριψη της ιατρικής. Οι σύνοδοι δεν είπαν ότι οι ασθενείς έπρεπε να μένουν χωρίς γιατρούς· είπαν ότι δεν έπρεπε να είναι οι μοναχοί εκείνοι που ασκούν την ιατρική για κέρδος ή χύνουν αίμα. Το έργο διαιρέθηκε. Η λόγια τέχνη πήγε σε όσους ήταν εκπαιδευμένοι γι’ αυτήν, και η μονή κράτησε ό,τι ήταν δικό της.

Αυτό που απέμεινε ήταν ακριβώς το διακόνημα του νοσοκόμου μοναχού. Καμία σύνοδος δεν περιόρισε την προσευχή στο προσκέφαλο, το τάισμα και το πλύσιμο των ασθενών, τον κήπο με τα βότανα, την οργάνωση της καθημερινής ζωής ή τη φροντίδα των ετοιμοθανάτων. Αυτά έμειναν στη μονή, αμετάβλητα, για αιώνες. Η γραμμή που χάραξε η Εκκλησία τον δωδέκατο αιώνα περνούσε ανάμεσα στον γιατρό και στον νοσοκόμο μοναχό, και και οι δύο πλευρές της παρέμειναν σε τιμή.

Αυτή η γραμμή είναι το ιστορικό θεμέλιο της δικής μας θέσης. Όταν λέμε ότι δεν εξετάζουμε τους ασθενείς και ότι δεν είμαστε γιατροί, δεν επινοούμε μια σύγχρονη προφύλαξη. Τηρούμε μια διάκριση που η Εκκλησία έκανε η ίδια για τον εαυτό της πριν από περισσότερα από οκτακόσια χρόνια.

Στην IHS Bethlehem Church κρατάμε τη γραμμή που χάραξε η Εκκλησία τον δωδέκατο αιώνα ακριβώς εκεί όπου χαράχθηκε. Η άσκηση της ιατρικής ανήκει στους γιατρούς· η διακονία φροντίδας των ασθενών —η προσευχή, η συντροφιά στο προσκέφαλο, ο κανόνας ζωής, ο κήπος με τα βότανα, οι τέχνες και η φροντίδα των ετοιμοθανάτων— ανήκει στο νομικό πρόσωπο.